RİSK İŞTAHI

Risk İştahı nedir? 

   Risk kelimesi Fransızca "risque" 1. Deniz ticaretinde sigortalanan hasar. 2. Tehlike anlamlarında kullanılmaktadır. Ayrıca Dergipark sitesinde yayımlanan makalede "Riskin kökeni hakkında ileri sürülen kelimelerin ortak noktası, şans ve talihe dayalı bir tasavvur sunmasıdır. Bundan hareketle risk, bir tehlike olasılığını ifade etse de riskin kadim toplumlarda şansa, talihe dayalı bir tasavvura sahip olduğu söylenebilir. Riskin Etimolojisi " ifadeleri farklı bir bakış açısı sunmaktadır.
 
   Risk İştahı bir kuruluş/kurumun iş hedeflerine ulaşmak için kabul etmeye veya kaçınmaya istekli olduğu toplam risk seviyesidir. Net bir risk iştahı beyanı, bir kuruluş içinde karar verme, rehberlik etme ve parametreler sağladığı için etkili Kurumsal Risk Yönetimi için çok önemlidir. Risk iştahını net bir şekilde tanımlamanın avantajları arasında, bir kuruluşun liderlerinin potansiyel riskleri belirlemesine ve önceliklendirmesine, sınırlar ve eşikler belirlemesine ve kaynakları etkili bir şekilde tahsis etmesine olanak tanır.


 
 "Korkulu rüya görmektense, uyanık yatmak yeğdir" 

   Kurumsal çapta risk iştahı belirleme çalışmaları, bir yönetim kurulunun veya bir firmanın temel risklerini belirlemesini ve bu tehditler için sınırlar belirlemesini sağlayan gerekli bir adımdır. Risk iştahı beyanlarının iş ve risk ekipleri için doğrudan eyleme geçirilebilir şekillerde geliştirilmesi gerekse de bu çalışmaların eyleme dönüşmesinde bir çok engel çıkabilir. Ayrıca risk türlerinde operasyonel riskler için risk iştahı belirlemek, finansal risklere göre çok daha zor ve teorik bir kavramdır. Bunun nedeni, operasyonel risklerin yaygın olması, kuruluş genelinde işlerin dinamik olarak yürütülmesinin bir sonucu olmasıdır.

Risk Bileşenleri 

a) Risk Profili: Bir kuruluşun belirli bir zamandaki risk portföyünün anlık görüntüsü, kabul edilen risk miktarıdır. 

b) Risk Kapasitesi: Bir kuruluşun ihtiyatlı bir şekilde ele alabileceği maksimum risk miktarıdır. Diğer bir ifadeyle kurumun sarsıntıya dayanabilme gücüdür. 

c) Risk Toleransı: Risk iştahı, uzun vadeli hedeflere dayalı stratejik bir tanımlama iken, risk toleransı riski belirlenmiş parametreler dahilinde süreci yönetmek için taktiksel bir yaklaşım olarak görülebilir. Risk toleransı, ilgili hedef bağlamında, bu hedefe yönelik performansı ölçmek için mevcut metrikler kullanılarak tanımlanır. 

Risk İştahı Çerçevesi, risk iştahının oluşturulduğu, iletildiği ve izlendiği politikalar, kontroller ve sistemler dahil olmak üzere genel yaklaşımdır. Bir RİÇ genellikle dört ana bölümden oluşmalıdır. 

1. Risk Spekturumu: Risklerin ölçeğinin tutarlı bir ifadesidir. İştahı hem yaklaşım açısından (isteksiz, nötr, hoşgörülü vb.) hem de iştahı etki ile uyumlu hale getirme açısından tanımlama ve yorumlamasıdır.

2. Risk İştahı Beyanı: Kuruluşun veya iş biriminin her bir ana risk türü için risk iştahının ayrı ayrı tanımlanmasıdır.

3. Risk Limitleri ve Tetikleyicileri: Tüm risk türlerinin tutarlı ve toplu bir şekilde nasıl değerlendirilebileceğini, hangi perspektiflerin dikkate alınması gerektiğini ve risk iştahını operasyonel limitlere veya tetikleyicilere dönüştürmek için hangi KPI' ların kullanıldığını tanımlayan risk yönetiminin metodik çekirdeğidir.

4. Yönetişim Sistemi : Risk iştahını ve limitlerini ayarlamanın yanı sıra izleme, raporlama için net sorumluluklar atar. Sonuç olarak ise potansiyel değişikliklere proaktif yanıt verilebilir.

Etkili bir RİÇ kurulması ve geliştirilmesi,  kurumsal katılımı arttırılması için sürekli diyalog gerektiren yenilemeli ve evrimsel bir süreçtir. RİÇ için temel ilke ve başarı faktörleri aşağıdaki gibidir:

  • Risk iştahı stratejiyle uyumlu hale getirilmeli,
  • Yönetim kurulu aktif rol almalı, 
  • Güçlü hesap verilebilir yapılar kurulmalı,
  • Kısıtlamalar net tanımlanmalı,
  • Risk yönetimi, strateji ve iş birimleri arasında işbirliği kurumun risk iştahına göre sürekli değerlendirilmelidir.

Başarılı Risk İştahı Çerçevesi Oluşturma

  • Riskler kategorize edilerek kurumun bugün neyle karşı karşıya olduğu, kısa ve orta vadede nelerin olabileceği değerlendirilmelidir.
  • Risk kategorisine göre risk iştahı belirlenmelidir.
  • Riskler kurumun tümünde anlaşılacak seviyede tanımlanmalı ve açıklanmalıdır.
  • Proaktif izlemeyi desteklemek için temel risk göstergelerinin, eşik uyarıcıları ve eylem sınırları belirlenmelidir.
Risk İştahlarının Beyanı Verilirken Dikkat Edilmesi Gerekenler
  • Anlaşılması kolay olması,
  • Alt risklerin tanımlanması,
  • Stratejiyle uyumlu çalışmasını belirttiği bağlantı ifadelerin kullanılması,
  • Hesap verilebilirliğin net belirtilmesi,
  • Risk iştahını aşan davranışlarda ihlal etmenin sonuçlarının belirtilmesi gerekir.
Yönetişim, etkili risk iştahı yapıları için gerekli bir koşuldur. Politikalar ve prosedürler, ne yapılacağını ve çeşitli eylemlerden kimin sorumlu olduğunu tanımlamalıdır.

Kapsamlı bir Risk İştahı Beyanı çerçevesi geliştirme, uygulama ve yenileme süreci, kuruluşun her seviyesinden kilit paydaşları içermelidir. Esasen bu, üst yönetim, Yönetim Kurulu ve kolaylaştırıcı ve gözetmen olarak hareket eden CRO ekibi arasında işbirliğine dayalı bir süreç yoluyla gerçekleşecektir.  

Risk iştahını formüle etmedeki temel zorluklardan biri, onu anlamlı bir uygulamaya dönüştürmektir, bu da esasen bir kuruluş genelinde tolerans düzeylerini belirlemek ve sınırları belirlemek anlamına gelir.

Risk hakkında yazı dizisi devam edecektir...

 


















Yorum Gönder

1 Yorumlar

  1. Şirketler için kritik bir konu olan risk iştahı, her ne kadar ön planda tutulması gereken bir konu olsa da doğru şekilde ortaya konulup yöneticilere aktarılması genellikle zor bir süreçtir. Bu önemli konuyu kaleme alıp bizlere değerli bilgiler sunduğunuz için teşekkür ederim. Elinize ve kaleminize sağlık.

    YanıtlaSil